پروفسور پروانه وثوق؛ پایه‌گذار آنکولوژی نوین در ایران

پروفسور پروانه وثوق در اسفندماه  سال 1314 دیده به جهان گشود. او فرزند پدر ومادری بود که اصالت آنها آشتیانی است. وی دکترای عمومی خود را در سال ۱۳۴۲ از دانشکده علوم پزشکی تهران گرفت و دوره‌های تخصصی و فوق تخصصی‌ در خون و سرطان‌شناسی را در دانشگاه‌های کمبریج، ماساچوست و ایلینوی گذراند. وثوق همچنین دوره تکمیلی پزشکی خود را در دانشگاه واشینگتن به پایان رساند و مدتی نیز به عنوان دستیار در بیمارستانی در آمریکا مشغول به کار شد اما عشق به ایران او را به مام وطن بازگرداند.

آشنایی پروانه وثوق با دکتر مردآویژ آل بویه، آغاز رخدادهای تازه و مؤثری برای درمان کودکان مبتلا به سرطان در ایران بود. این دو پزشک متخصص انکولوژی در بیمارستان علی اصغر با یکدیگر آشنا شدند. آن زمان پروفسور وثوق هفته‌ای یک روز کودکان مبتلا به بیمارهای هماتولوژی و انکولوژی را در این بیمارستان ویزیت می‌کرد. پس از پیشنهاد همکاری دائم مردآویژ آل بویه به پروفسور پروانه وثوق زمینه حضور او طی همه روزهای هفته در بیمارستان کودکان علی اصغر فراهم شد.

همکاری مستمر پروفسور وثوق و دکتر مردآویژ آل بویه در حالی ادامه یافت که آن روزها در ایران تعداد کودکان مبتلا به تالاسمی افزایش یافته و از هر ده نفر یک نفر ناقل تالاسمی بود. پروفسور پروانه وثوق با جدیت مثال زدنی و دلسوزی، اجازه نداد تحولات پیش آمده پس از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی خللی در کار او ایجاد کند. در روزهایی که اغلب بخش‌های بیمارستان کودکان علی اصغر در آن سال‌ها بسته شد، بخش انکولوژی به کار خود ادامه می‌داد. راهروهای بخش مملو از کودکان مبتلا به سرطان و تالاسمی بود که پناهی جز پروفسور پروانه وثوق نداشتند. او با هزینه شخصی خود، اتاق‌های بخش هماتولوژی و انکولوژی را برای کودکان تجهیز و تلاش می‌کرد تا کودکان در فضایی مناسب درمان شوند.

از سوی دیگر برگزاری کنفرانس‌ها و گردهمایی‌های علمی درباره بیماری تالاسمی و آگاهی بخشی به جامعه علمی و عموم مردم درباره شیوه‌های درمانی تالاسمی موجب شد تا بهبود بیماران تالاسمی در ایران کاهش محسوسی داشته باشد.

پس از آنکه تلاش‌های پروفسور پروانه وثوق  در درمان تالاسمی در ایران به ثمر نشست، او و سایر متخصصانی چون دکتر مردآویژ آل بویه روی درمان کودکان مبتلا به سرطان متمرکز شدند. با توجه به تحصیلات تخصصی و تجربه پروفسور وثوق، برنامه‌های تشخیصی و درمانی کودکان مبتلا به سرطان در ایران مبتنی بر برنامه درمانی به روز در اروپا و آمریکا اجرا شد و با تلاش‌های مستمر پروفسور وثوق و مردآویژ آل بویه گروه آنکولوژی کودکان در ایران شخصیتی واقعی یافت و مقالات علمی معتبری از این سوی این شخصیت در سطح بین‌المللی انتشار یافت.

پروفسور وثوق پایه‌گذار آنکولوژی نوین در ایران شد و تلاش‌های علمی او و سایر همکارانش موجب شد تا در ایران، رشته انکولوژی و راه‌های تشخیص و درمانی آن مطابق با به‌روزترین برنامه‌های درمانی جهان، در بیمارستان علی اصغر اجرا شود.

در ادامه فعالیت پروفسور وثوق در بیمارستان علی اصغر برای درمان کودکان مبتلا به سرطان، آشنایی ایشان با سعیده قدس بنیان گذار مؤسسه محک رقم خورد. سعیده قدس برای پیگیری درمان فرزند مبتلا به سرطان خود، توسط مردآویژ آل بویه به پروفسور وثوق معرفی شد.

این آشنایی در آن سال‌ها، در راهروهای شلوغ بیمارستان علی اصغر که آن زمان مملو از کودکان مبتلا به سرطان بود، دغدغه تشکیل مؤسسه‌ای برای حمایت از کودکان مبتلا به سرطان را در سعیده قدس ایجاد کرد. پس از تشکیل مؤسسه محک در سال  ۱۳۷۰ پروفسور وثوق همکاری خود را به عنوان رئیس هیئت امنای محک آغاز کرد.

همیاری خیرین نیک اندیش و متخصصان، موجب شد تا هر آنچه پروفسور وثوق برای درمان کودکان مبتلا به سرطان در ذهنش متصور بود، جامه عمل بپوشاند. مهمترین رویای وثوق تأسیس بیمارستان فوق تخصصی سرطان کودکان محک بود که در سال ۱۳۸۶ کلید خورد. او طی آن سالها به صورت داوطلبانه سرپرستی تیم پزشکی این بیمارستان را بر عهده داشت.

پروفسور وثوق با مهربانی،‌ بردباری، دانش ارزشمند و وارستگی از مسائل مادی تلاش خود را تا آخرین روز حیات برای بهبود و خدمت‌رسانی به کودکان مبتلا به سرطان ادامه داد. از این استاد فرزانه بیش از ۱۰۰ عنوان مقاله و کتاب در زمینه بیماری‌های خون و سرطان کودکان به جای مانده است. او با اینکه از نظر علمی و اجتماعی برجسته بود اما هیچ تلاشی برای رسانه ای کردن فعالیت‌های خود نداشت. با این وجود، تصویر او تا همیشه به عنوان فردی که زندگی خود را وقف کودکان مبتلا به سرطان کرد، جاودان باقی می‌ماند. پروفسور پروانه وثوق در 29 اردیبهشت ماه سال 1392 دیده از جهان فروبست.